18.06.2026 09:45
| Przedmiot: biologia | Rok: 2024 |
| Poziom: rozszerzony | Dla: obywateli Polski |
Arkusz PDF i odpowiedzi
Arkusze maturalne biologia (rozszerzony)
Egzamin maturalny z biologii na poziomie rozszerzonym odbył się we wtorek, 14 maja 2024 roku, o godzinie 9:00. Centralna Komisja Egzaminacyjna przygotowała zestaw składający się z 21 zadań głównych, podzielonych na podpunkty, o łącznej wartości 60 punktów. Na rozwiązanie całości uczniowie mieli dokładnie 180 minut. Tegoroczny arkusz pokazał, że współczesna matura z biologii to przede wszystkim test umiejętności logicznego myślenia i poprawnego wnioskowania.
Co zawierał arkusz?
Zadania, które pojawiły się w arkuszu, były w pełni zgodne z określonymi na ten rok wymaganiami egzaminacyjnymi i podstawą programową. Wydzielić można kilka bloków tematycznych, których dotyczyły polecenia.
Biochemia, cytologia i mikrobiologia
Zadanie 1.: Sprawdzenie wiedzy o polimerach i monomerach (białka, cukry) oraz dopasowanie opisów struktur rzędowych białek.
Zadanie 2.: Analiza modelu strukturalnego odwrotnej transkryptazy wirusa HIV i określenie funkcji obszarów o aktwności polimerazy oraz rybonukleazy.
Zadanie 5.: W zadaniu tym pojawiło się wiele podpunktów dotyczących bakterii ekstremofilnych. Polecenia wymagały oceny adaptacji lipidów błonowch, wskazania cysteiny jako aminokwasu tworzącego mostki disiarczkowe, wskazania roli par GC w RNA oraz znajmości cech prokariontów.
Zadanie 15.1: Wykazanie półautonomiczności mitochondriów na podstawie tekstu o heteroplazmii.
Anatomia i fizjologia człowieka oraz zwierząt
Zadanie 4.: Interpretacja wykresu zmian przewodnictwa jonów podczas potencjału czynnościowego w kontekście leczenia stwardnienia rozsianego.
Zadanie 11.: Przyporządkowanie funkcji do gruczołów dokrewnych (trzustka, grasica, nadnercza) na schemacie anatomicznym człowieka.
Zadanie 12.: Analiza przebiegu infekcji rotawirusowej u ssaków. Zadanie wymagało wyjaśnienia mechanizmu osmotycznego utraty wody, wpływu odwodnienia na pracę serca, adaptacji metabolicznej od niskiego stężenia glukozy oraz wskazania przyczyny nietolerancji laktozy u dzieci.
Zadanie 13.: Podanie nazwy hormonu zawierającego jod i wyjaśnienie mechanizmu ujemnego sprzężenia zwrotnego regulującego wydzielania TSH.
Zadanie 14.2: Mechanizm reakcji alergicznej na odchody roztoczy kurzu domowego z uwzględnieniem przeciwciał IgE, komórek tucznych i roli histaminy.
Botanika, zoologia i ewolucjonizm
Zadanie 3.: Pojawiła się bioluminescencja u owadów, a dokładnie należało określić korzyści adaptacyjne samic, mechanizmy testów z lucyferazą wykrywających ATP oraz wskazać tchawki jako narząd oddechowy doprowadzający tlen.
Zadanie 6.: Należało wskazać niezależność energetyczną sporofitu, określić dwupienność gametofitu oraz uzupełnić opis przemiany pokoleń mchów.
Zadanie 7.: Identyfikacja bielma (jako tkanki odżywczej) na przekroju podłużnym nasienia tytoniu.
Zadanie 8.: Trzeba było sformułować wniosek o żywotności nasion na podstawie wykresu oraz nazwanie i określenie funkcji liścieni (oznaczonych jako X).
Zadanie 9.: Rozpoznanie skórki i kolenchymy oraz wykazanie funkcji ochronnej zewnętrznej ściany komórkowej.
Zadanie 10.: Ewolucja kręgowców - wskazanie na kladogramie momentu pojawienia się błon płodowych oraz ocena relacji pokrewieństwa i pojęć grup monofiletycznych/parafiletycznych.
Zadanie 14.1: Rozpoznanie gromady pajęczaków na zdjęciu SEM roztocza i wskazanie cechy budowy (obecność czterech par odnóży krocznych).
Genetyka i ekologia
Zadanie 5.2 i 15.3: Dziedziczenie chorób mitochondrialnych, ocena prawdziwości twierdzeń o heteroplazmii oraz określenie skutków metabolicznych niedoboru ATP.
Zadanie 16.: określenie genotypów wzorów paskowania u brzanek sumatrzyńskich oraz rozpisanie krzyżówki genetycznej dwóch podwójnych heterozygot.
Zadanie 17.: Określenie jednoniciowości i antyrównoległości tRNA.
Zadanie 18.: Ekspresja informacji genetycznej u eukarionów - wyznaczenie sekwencji dojrzałego mRNA na podstawie nici matrycowej DNA oraz odczytanie sekwencji aminokwasów pierwszego eksonu.
Zadanie 19.: Rozpoznanie translokacji jako przyczyny powstawania chromosomu Philadelphia.
Zadanie 20.: Wykazanie wpływu osuszania siedlisk na wymieranie płazów.
Zadanie 21.: Analiza pustynnego doświadczenia z krzewem A. dumosa - należało przyporządkować próby kontrolne i badawcze do weryfikowania hipotez oraz wyjaśnić rolę cienia w ograniczaniu transpiracji i poprawie bilansu wodnego roślin jednorocznych.
Co sprawiło uczniom problem?
Jednym z zadań, które szczególnie sprawiły maturzystom problem, było polecenie 18. Prawidłowe wcięcie intronów i transkrypcja wyłącznie eksonów przy jednoczesnym zachowaniu odpowiedniej orientacji nici okazały się dla wielu uczniów barierą nie do pokonania, zwłaszcza pod presją uciekającego czasu. Kłopotliwe okazał się też zadanie ostanie, zwłaszcza podpunkt 2 – wyjaśnienie, jak rzucanie cienia przez krzewy wpływa na przyrost biomasy roślin jednorocznych, wymagało powiązania ograniczenia nasłonecznienia z obniżeniem temperatury otoczenia, co bezpośrednio zmniejsza transpirację i pozwala utrzymać dodatni bilans wodny w warunkach suszy. Zbyt ogólne odpowiedzi były przez egzaminatorów odrzucane.
Opinie o arkuszu
Wśród maturzystów dominowało poczucie silnego przytłoczenia ilością materiału do analizy. W perspektywie tego, największym wrogiem okazał się czas - konieczność wnikliwego czytania tekstów źródłowych sprawiła, że wielu uczniów pisało końcowe zadania w pośpiechu, tracąc szansę na spokojną weryfikację swoich odpowiedzi.
Wysoki wynik z matury z biologii na poziomie rozszerzonym bez wątpienia otwiera drzwi do najbardziej opłacalnych i stabilnych rynkowo zawodów przyszłości, co czyni ten arkusz jednym z najważniejszych dla wielu uczniów.
Czy dostępne są odpowiedzi do arkusza
Tak, do każdego zadania dołączone są szczegółowe rozwiązania.
Czy można pobrać arkusz w PDF
Tak, arkusz dostępny jest do pobrania w wygodnym formacie test - pobierz PDF.
Zobacz także
